27/11/2010Dit artikel is eerder door mij geschreven voor Nikon Rumors. Hier is de Nederlandse vertaling!
Voor productfotografie werk ik veel met tilt-shift lenzen. De bekendste lens voor deze toepassing is de Micro Nikkor PC-E 85 mm 1:2.8 lens. Maar er zijn ook andere, goedkopere alternatieven met hun eigen voor- en nadelen.
Waarom tilt lenzen?
Ik maak regelmatig juwelenfoto's voor klanten. Colliers kunnen soms heel dun worden wanneer je ze recht van boven fotografeert. Daarom fotografeer ik deze liever in een schuine hoek. Dat ziet er ook wat speelser uit.
AF Micro Nikkor 105 mm 1:2.8D at f /8.0
Op dit kleine formaat zal het niet zo opvallen, maar de achterkant van het collier is hier wat vager door de geringe scherptediepte. Al snel heb ik geleerd dat de meeste klanten hun product van achter tot voor scherp in beeld willen hebben (ik vind een selectieve scherpte soms juist mooier). Het meest logische zou dan toch zijn om het diafragma volledig dicht te draaien. Echter vanaf diafragma F /8.0 ontstaat er 'diffractie' waardoor de foto in haar geheel waziger wordt.
Hieronder een uitsnede op 100%. Links de achterzijde van het collier, rechts de voorzijde waarop is scherpgesteld.
Ten eerste wordt de achterzijde nooit echt helemaal scherp. Ten tweede is duidelijk te zien dat de voorzijde onscherper wordt met het toenemen van het diafragma getal. Geen probleem als je afdrukken niet groter worden dan 10 x 15 cm, maar voor grotere afbeelding wordt dit toch een probleem (dit soort foto's wordt soms metersgroot afgedrukt).
Soms kom ik professionele fotografen tegen die met een Nikon D4X alles op het kleinste diafragma fotograferen, zodat alles 'lekker scherp' is. Zoals uit bovenste foto's blijkt, is dat dus absoluut niet zo. Sterker nog, je kunt op F /32 net zo goed een 6MP sensor gebruiken!
Een tilt lens gebruiken
Met de PC-E Micro Nikkor lens kun je het scherptevlak kantelen d.m.v. het Scheimpflug principe. Kort gezegd moet je de lens naar de tafel toe kantelen. Als de lens halverwege geroteerd staat dan zal het volledige vlak in de scherpte vallen, ook bij diafragma 8!
De enige serieuze beperking is de maximale hoek van 8.5 graden. dat is niet veel. De hellingshoek in bovenstaande foto is dan ook het maximum.
Goedkope tilt lenzen
Dit is de tweedehands Nikon Bellows PB – 4 die ik heb gekocht via Ebay. Volgens mij is dit de enige waarbij de lens kan worden gekanteld. De lens is een doka lens, de EL Nikkor 135 mm 5.6. Deze set heeft mij ongeveer 300 euro gekost.
Plaats je een standaard 50 mm lens op de balg, dan functioneert het als een Macro vergroter. maar wanneer je de dokalens erop plaatst, kun je ineens scherpstellen op oneindig! Je kunt makkelijk aan dit soort lenzen komen en het hoeven ook niet persé Nikon lenzen te zijn.
Met de 135 mm lens kun je scherpstellen op oneindig, maar kun je niet zo heel erg dichtbij komen. voor dit soort foto's is 100 mm eigenlijk ideaal.
De vergroter lens bevestigen
Dit soort lenzen gebruiken een schroefdraad, waardoor je een converter nodig hebt. De eenvoudigste manier is een body-dop uit te boren.
Ik heb hier nog wel wat extra tape aangebracht om ervoor te zorgen dat de lens zichzelf vast kan draaien.
De balg op je camera plaatsen
Normale bevestiging voor macro fotografie:
Voor tilt fotografie kan de lens uitsluitend naar links of rechts gedraaid worden, waardoor je de balg zelf moet draaien om verticaal te kunnen roteren:
Foto's maken
Met de PC-E lens kan ik in 30 seconde de juiste afstelling maken, met de balg duurt het soms 10 minuten. Dat komt vooral omdat het moeilijk is om de balg te fixeren, heb je net in Live View alles goed afgesteld, verschiet de lens een stukje tijdens het vastzetten. Met de PC-E lens werkt dat veel soepeler.
Resultaten met de Bellows PB-4
Niet alleen is deze set veel goedkoper, je kunt de lens ook veel verder kantelen.
Hierdoor kun je veel schuinere foto's maken en toch alle scherp houden op diafragma 8:
Scherpte
De PC-E Nikkor lens geeft duidelijk superieure resultaten, maar de PB-4 Bellows komt behoorlijk in de buurt. De achterzijde is wat vager, maar dat is misschien te voorkomen door de lens met de shift functie iets omhoog te duwen, waardoor ook daar wat meer het midden van de lens gebruikt wordt. Dit heb ik niet getest maar lijkt me wel degelijk de oplossing.
De Hartblei tilt adapter
Ik heb deze adapter gekocht via http://www.hartblei.com Maar .ik vindt het een waardeloos apparaat.
Op de site staat: “macro, doesn’t allow to focus on infinity”. En inderdaad kun je er, in combinatie met een gewone lens, niet verder mee scherpstellen dan op 30 cm. Daardoor is het alleen geschikt voor zeer kleine voorwerpen. En je kunt er alleen met een vaste hoek van 11 graden mee werken. Bovendien is het erg lastig om er een moderne lens op te bevestigen. De adapter klemt te strak. Zit hij eenmaal vast, dan heb je bruut geweld nodig om hem weer los te krijgen. Op de foto zie je ook twee uitsnedes achterin van mijn ijzerzaag. Ik had twee adapters aan elkaar gekoppeld, maar kreeg ze niet meer los! Ouderwetse MF lenzen gaan wat makkelijker los, dat wel.
Conclusie
Eigenlijk gebruik ik zowel de PC-E lens als de Macrobalg regelmatig. De PC-E lens is geschikt voor snel resultaat op hoge kwaliteit. heb ik meer tijd en wil ik wat creatievere resultaten, dan gebruik ik eerder de Bellows PB-4. maar dan is het wel zaak om de scherpte heel goed te controleren. Vooral bij extreme hoeken is het resultaat snel niet in orde.
Je hoeft deze lenzen niet persé te gebruiken om alles scherp te krijgen, je kunt ze ook gebruiken om de onscherpte te manipuleren De PB-4 bellows is daar het meest geschikt voor:
In deze foto volgt het scherptevlak de buis en valt het rechtergedeelte van het collier in de onscherpte. Dit is in Photoshop zeer moeilijk voor elkaar te krijgen!
berichten
Ik geef toe de zin was onduidelijk, maar dat is precies wat ik bedoel. Met grote ringen bedoel ik ringen met een flinke steen erop bijvoorbeeld, waardoor je niet alles in één vlak kunt krijgen. Bij horloges heb je dit probleem ook altijd.
Door henk op 20 04 2012
Hay Henk , je bedoeld dus dat hetgeen je fotografeert in één vlak moet liggen/staan . Halsnoer dat ligt of een voorgevel die rechtstaat , maar dus niet te " driedimensionaal - zoals bv een roos ? Verdorie vroeger schilderde ik rozen - dat was toch gemakkelijker :-)
Grtn Thierry Y
Ps bij grote ringen ; bedoel je trouwringen ?
Door thierry ysebaert op 20 04 2012
Hoi Thierry,
Met rozen heb je slechts twee opties als je toch met f11 wilt fotograferen, of een geringe scherptediepte accepteren, of toch, zoals je zelf al aangeeft, focus stacking. Deze techniek werkt alleen als je met één vlak werkt. Bij grote ringen gaat dit bijvoorbeeld al niet meer op. Ik weet het is bewerkelijk, maar ik gebruik dat toch ook de helft van de tijd.
Door henk op 20 04 2012
Ik kende dit wel een beetje , maar hier wordt het duidelijk wat de bedoeling is , en mét de resultaten ernaast ! Fantastisch .
Ik doe close-ups/macro's van rozen . Zou dat daarvoor ook werken ? Ik fotografeerde meestal op F22 , maar zag dat mijn foto's op F11 stukken scherper zijn , vooral bij afdrukken ( 50 x 70 cm of groter ).Stacken is ook een mogelijkheid , maar das zo'n gedoe en het artistieke wordt dan zo'n beetje vervangen door het technische (gekneuter) vind/voel ik .
Vriendelijke groeten , Thierry Ysebaert
Door Thierry Ysebaert op 20 04 2012
Bert je hebt gelijk, voor grotere objecrten geldt het probleem duidelijk minder. Het gaat hier dan heel specifiek om macro objecten. Voor gebouwen is een dergelijke balg sowieso zinloos, het is bijna onmogelijk om er een wijdere hoek mee te pakken.
Door henk op 09 01 2011
De 8.5 graden is niet zo slecht als het lijkt. Je denkt misschien dat je dan maar 17 graden of zo kunt tilten, maar de hoek hangt af van de vergrotingsmaatstaf. Bij een vergroting van 10:1 (object van 24x36 cm) bijvoorbeeld, kun je het scherpstelvlak al 59 graden draaien! Bij architectuur, waar 1:50 al normaal is, kun je tot 83 graden draaien. Bij 1000:1 (object van 36x24 meter) is het zelfs nagenoeg 90 graden: 89,6 graden.
Door Bert op 09 01 2011